Esenler SGB \ SAĞLIKLI BİLGİLER \ Aşı Haftası Bilgi Notu

Aşı Haftası Bilgi Notu

BİLGİ NOTU

 

AŞI HAFTASI (21–27 NİSAN 2008)

TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ

‘Sağlıklı gelecek için aşıyı seçin’

 

‘Sağlıklı güzel günlere, aşıyla elele...’

 

 

Aşılama  her çocuk için yaşamsaldır, her çocuğun sağlıklı ve hastalıksız yaşama hakkı vardır.

 

Dünyada, 2002 yılında,

aşı ile korunulabilen hastalıklar nedeniyle 5 yaş altında 1 400 000 çocuğun öldüğü tahmin edilmektedir. Bunların % 38 i kızamık, % 27’si Hib enfeksiyonu, % 20’si boğmaca, % 14’ü tetanoz,  % 1’i diğer hastalıklar nedeniyle gerçekleşmiştir..

 

  1. Aşı Haftası nedir?

Toplumun aşılama ve aşı ile korunulabilir hastalıklar konusundaki farkındalığının artırılması ve bilgilendirilmesi, gezici ekiplerle saha tarama çalışmalarına hız vererek öncelikle 5 yaş altındaki eksik aşılı çocukların aşılarının tamamlanması, aşılama hizmetine yeterince ulaşamayan gruplara ulaşılması amacıyla merkezi ve iller düzeyinde aktivitelerin düzenlendiği bir haftadır. 

 

  1. Aşı Haftası ne zaman uygulanacaktır?
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesinin bir girişimi olan Avrupa Aşılama Haftasının ilki 2005 yılında, ikincisi  16–22 Nisan 2007’de düzenlenmiştir. Bu yılki bu yılki etkinlikler 21-27 Nisan 2008 tarihleri arasında düzenlenecektir. 

 

  1. Aşı Haftası etkinlikleri nasıl uygulanacaktır?

Amaç toplumun ve sağlık personelinin çocukluk dönemi aşı takvimine yeni eklenen antijenler ve 2008 yılı başından itibaren uygulamaya konan çocukluk çağı aşı takvimi konularında bilgilendirilmesi, Hib aşısı ile aşılanmamış çocukların yakalama (catch up) aşılamasına başlanması, eksik aşılı/aşısız çocukların aşılarının tamamlanması olarak belirlenmiştir.

     Bu amaçlara ulaşabilmek için sektörlerarası işbirliği ile toplumun tüm kesimlerine aşılamanın önemi ve çocukluk dönemi aşı takvimi konularında bilgilendirme yapılacak, sosyal mobilizasyon faaliyetleri düzenlenecektir. Başta öğretmenlerimiz olmak üzere toplum liderleri ve basın yayın organları tüm halkımıza bu konudaki mesajları iletmelidir. 

 

  1. Aşı nedir?

İnsan ve hayvanlarda hastalık yapma yeteneğinde olan virüs, bakteri v.b. mikropların hastalık yapma karakterlerinden arındırılarak ya da bazı mikropların salgıladığı zehirlerin (toksinler) etkilerinin ortadan kaldırılarak, geliştirilen biyolojik maddelere AŞI denir.

Aşı, insanları hastalıklardan ve onun kötü sonuçlarından koruyabilmek için sağlam ve risk altındaki kişilere uygulanır.

Vücut bu şekli ile kendisine zarar vermeyen mikrop ya da toksinleri tanır ve onlara karşı bir savunma yöntemi geliştirir. Böylece gerçek mikropla karşılaşıldığında da bu yöntemle savaşır ve kişi hastalığa yakalanmaz. Bu kişi artık o hastalığa karşı bağışıktır. 

 

  1. Aşı nasıl etki eder?

Aşılar, belirli bir hastalığa yakalanmadan önce kişilere ulaşıp onların bağışıklanmalarını sağlamak amacıyla verilir. Vücutta savunma mekanizmasını uyararak, hastalık etkenini tanıyan ve bu etkenle karşılaşıldığında onu yakalayıp yok eden koruyucu maddelerin (antikorlar) oluşmasını sağlarlar. Bu şekilde aşılanan kişi aşılandığı hastalıklara karşı bağışık yani dirençli olur. Oluşan direnç genellikle ömür boyu vücutta kalır ve hastalık etkeni ile karşılaşınca onu etkisiz kılmak için savaşır. 

  1. GBP nedir?

GBP’nin (Genişletilmiş Bağışıklama Programı) amacı aşı ile korunulabilir hastalıkların ve bu hastalıklardan kaynaklanan sakatlık ve ölümlerin engellenmesidir. Bu program difteri, boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, tetanoz (yenidoğan tetanozu dâhil), verem, çocuk felci, hepatit B ve hemophilus influenza tip b’ye bağlı hastalıkları kapsamaktadır.

Kızamık hastalığının tedavisi yaklaşık 900 YTL iken her bir doz kızamık aşısının maliyeti 20 YKr’tur.

Kronik hepatit nedeniyle siroza ilerlemiş olan bir hastanın karaciğer nakli ve tedavi masrafları onbinlerce YTL iken 3 doz Hepatit B aşısının maliyeti sadece 1,2 YTL’dir.

Aşılama çalışmalarına harcanan her 1 YTL, genel sağlık harcamalarında 30 YTL’lik tasarruf sağlamaktadır.

 

  1. Aşılar hangi hastalıklardan korur?
DBT (karma aşı) difteri-boğmaca-tetanoz hastalıklarından, Polio aşısı çocuk felcinden, hepatit B aşısı Hepatit B’ye bağlı B tipi sarılık, siroz ve karaciğer kanserinden, Hib aşısı H. influenza tip b’ye bağlı menenjit, zatürre ve orta kulak iltihaplarından, BCG aşısı veremden, kızamık aşısı kızamığa bağlı zatürree, orta kulak iltihabı ve SSPE (subakut sklerozan panensefalit) hastalığından, KKK (Kızamık-kabakulak-kızamıkçık ) aşısı doğumsal kızamıkçık sendromu ve kabakulaktan korur. 

 

  1. Aşı kaç kez uygulanır?

Tam aşılı çocuk; 1’er doz BCG ve KKK, 3’er doz DaBT/DBT, Polio, Hep B ve Hib aşılarının tamamını almış çocuk olarak tanımlanmaktadır. Aşılarını uygun sayıda ve uygun aralıklarla almamış çocuklar yeterince korunmuş olmaz.

Uygulanan aşılar kişilere özel olan aşı kartına kaydedilmeli, bu aşı kartı ise mutlaka saklanmalıdır.

Ülkemizde halen uygulanan çocukluk dönemi aşı takvimi aşağıdadır.

 asi_takvimi.jpg

 

Tablodan da görüleceği üzere bazı aşıları bir kez uygulamak yeterli iken bazılarında tekrar (rapel) dozlara ihtiyaç vardır. 

  1. Takvime yeni eklenen aşılar nelerdir?

2005 yılı sonuna kadar 7 hastalığa (difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, kızamık,   hepatit-B, verem) karşı aşılama yapılıyordu.

2006 yılında bütün sağlık kuruluşlarında yapılmaya başlanan Hib, Kızamıkçık, Kabakulak aşıları ile koruma sağlanan hastalık sayısı 10’a yükselmiştir. 2008 yılı başından itibaren DaBT-İPA-Hib aşıları tek enjektör içinde uygulanmaya başlanmış bu şekilde bir seferde 5 hastalığa karşı aşılama yapılması sağlanmıştır. Böylelikle daha önce 1 yaşına kadar 11 enjeksiyon şeklinde aşı yapılması gerekirken bu sayı 8’e düşmüştür. Aşı ziyareti sayısı da 7 iken 6 ya düşmüştür.

 

  1. Aşının zamanında yapılması önemli midir?
Aşıların zamanında ve uygun aralıklarla uygulanması çok önemlidir. Ancak aşı takviminde belirtilen aralıklara göre aşıları tamamlanamamış çocuklarda önceki aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile, aşılamaya bırakılan yerden devam edilir, eksik aşılı çocuk saptandığında yaşına uygun olarak aşıları tamamlanır. 

 

  1. Aşı yapılmazsa ne olur?
Aşılanarak bağışık hale gelmiş bireylerin oluşturduğu toplumlar, hastalıkların yayılmasına karşı direnç gösterirler. Bu yolla henüz aşılanmamış, aşılanmaya engel oluşturan bir hastalığı olanlar da korunmuş olur.

 

 

ÜLKEMİZDE YALNIZCA AŞI UYGULANARAK, UYGULANMASI SAĞLANARAK HER YIL YAKLAŞIK 40–50.000 BEBEĞİN AŞI İLE KORUNABİLİR HASTALIKLARDAN ÖLÜMÜ ENGELLENMEKTEDİR.

2005 yılında Avrupa bölgesinde 1 yaş altında yaklaşık 600.000 çocuk üç doz DBT aşılarını almamıştır. Ülkemizde de aşısız veya eksik aşılı çocuklarımızın olduğu bilinmektedir. 

  1. Kimler aşılanmalıdır?
Bütün çocuklar doğar doğmaz takvime uygun bir şekilde aşılanmaya başlanmalıdır. Bunun dışında sadece çocuklar değil bağışık olmayan tüm yetişkinler yaşlarına uygun olarak tetanoz, difteri, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, grip, pnömokok hastalıklarına karşı aşılanmalıdır. Bazı hastalıklar için risk grubunda kabul edilen erişkinler de sağlık kuruluşlarına başvurarak yapılması gereken aşılar konusunda bilgi edinmelidirler. Hastalıklar açısından riskli ülkelere seyahat edecekler ise bölgenin özelliğine göre gerekli aşıları yaptırmalıdırlar. 

 

  1. Aşılar nerede uygulanır?  Aşı ücretli midir?

Aşı uygulamaları illerde Sağlık Bakanlığına bağlı Sağlık Ocakları, Sağlık Evleri, Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezleri, Devlet Hastaneleri, Toplum Sağlığı Merkezlerinde ve Aile Hekimliği birimlerinde uygulanır.

Aşılar Sağlık Bakanlığı kurum ve kuruluşlarında ücretsiz olarak uygulanmaktadır. Ayrıca bazı riskli grup aşılamaları Bütçe Uygulama Talimatı kapsamında sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenmektedir.

  1. Aşılama ile ulaşılan başarılar nelerdir?

Daha önce büyük salgınlar ve ölümlere yol açan çiçek hastalığı 1977 yılından itibaren tamamen yok edilmiştir. Hastalık etkeni yok edildiğinden çiçek aşısı uygulamalarına ihtiyaç kalmamış ve aşılama durdurulmuştur.

Yine çok önemli bir çocukluk çağı bulaşıcı hastalığı olan poliomiyelit (çocuk felci) hastalığına karşı dünya genelinde yaygın aşılama çalışmaları yapılmış ve hastalık yok edilme aşamasına getirilmiştir. 1988 yılında 350.000 olan vaka sayısı 2006 yılında 2.032 vakanın altına indirilmiştir. Ülkemizde son Polio vakası 26 Kasım 1998 tarihinde görülmüştür. Ancak halen dünyada vakaların görülmesi nedeniyle program ve aşılama çalışmalarına devam edilmektedir. Polio Eradikasyon Programı çalışmaları ile Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Türkiye’yi 21 Haziran 2002’de “Poliodan Arındırılmış Bölge” Sertifikası ile belgelendirmiştir.

Ülkemizde kızamık hastalığını yok etmeye yönelik bir program başlatılmış, 2003–2005 döneminde 9 ay–14 yaş grubunda 18.216.897 çocuğumuz ek kızamık dozu ile aşılanmıştır. Yılda 30.000 üzerinde vaka görülürken 2007 yılında sadece 3 kızamık vakası görülmüştür. 

Sizlerden Beklentilerimiz;

 

·          Aşılamanın önemini her fırsatta vurgulayalım.

·          Çocuklarımızın aşılanmasını sağlayalım. Aşılanma şansını kaçıranlar var ise aşılanmaları için Sağlık kuruluşlarına götürelim.

·          Sağlıklı bir toplumun gereği için aşılama hizmetinin vazgeçilemez olduğu bilincini tüm kesimlere ulaştıralım.

·          Aşıyla önlenebilir hastalıkların; çocuklarımızın, anne ve babalarımızın karabasanı olmaktan hep beraber çıkaralım.

·          Aşılama ile sağlıklı bir geleceğe doğru çocuklarımızla birlikte sağlıklı adımlar atalım.<!--[endif]-->